Srukmera nøsik waminchib | Maramik pørik AD

Kan sruk, kwailø kølli wammera

¿Sruk «waminchib» trenchibikbe chigurri køn?

Kølli pønsrailø kusrenanøbik kusrenanøigube, sruk marik kusrenan kwalømmerayu waraikpe merrabsrø misaamera kan «Sruk Kwaløm» nuigube tøgaik warabik chab kømøn. Sruk tarømarik marøb srukmerabe katø nu marik kusrenanøbeløba kanbalatø warabik køn. Tusr, tsi (tsimera) katø katø waramikwei mamiimera pirø umbu marøb pasrabik køau, srukpe kølli kwaløm pønsraik nebua ashibiiløyu purø trømbø eshkab køn, iik merrabsrø misaamerai mayeelø marik kusrenanøigube sruk nuik købik kømøn.¹²⁵

Kan sruk marik køn ñimui maik palain kuik ashibik nuikba chi maramik købigwan eshkab kømøn. Chiga sruk købik, nøsik parøb marik søtø søtø ambubik, ketøkiilø, purø pikulyi katsiimera, pøtø kusmera (pønsrailø), pirø patsikmera pirø pirø patsik katø katø nebua ashibeløba kanbalatø waraigwan mayeelø kusrenanømik køn. Mamik kutsik srukmera (mamik kutsik pilab srukmera katø pilab srukmera nui sruutøga kutsøbik) tusr yelmera, ushamera katøle pirø srukmera køtsø katø kwalømmerayu maramik waramik wam pøriiløwan pønsraik kønrrai køn; srugwei maik palain kuik nuikpe chi kutsik købik katøle ñimun kwaløm marik købigwan tarømarikua eshkab kømøn.^{125, 126}

Aburrá Chagu, srukpe srua ambubik mariiløyu, mamik kutsik srukmerayu (mamik kutsik pilab srukmera), sruk maymerayu, tun patsik pirømerayu, sruk tulmerau (sruk trapa pasriilø), pi maymerayu (pi llirab maymera), kwabiilømeran sørin trabmerau katø sruk pøriiløyu (srugu pørik siñalmera) eshkab køn. Katø La Galana lataik pirøtøga pøntøbik sruk piraugurri pøntø srukmera kønrrai køn; tøga misaamerai isumikpe tasiimeraba parøb marik (katsik marøb pasrøbik misaamera marik) nebua ashibikba kanbalatø køtsø kømøn. Kangurri kan nu pikulyi tøgaikpe katø payibelømeran pønsraik køn, katø ashibik (nebua ashibik), katøganmeraba ashibik (kanbalatø ashchabik) katø isua waminchik (chi taigwan eshkab wam) tarømarik pønsraigwan kørrømisrøb køn.^{36, 110, 118, 127, 128}

Wam + ashibik + may

Kølli kwaløm pønsraik nebua ashibelømeran ashibik tratrø maymera

01—05

Tasiimera Niquíayu pa sruk katsiiløwan ashib

Ashibik

Tasiimera sruumeraba

Srugwan parøb marik (sruk ketøb marøbik), lusøb marik (lusøb kørik marik) katø kutsøb marik (sruutøga kutsøbik)-pe tasiimeraba maramik may tranamigwan, kusrenanømigwan katø mariilømeran kusrenanømik købik køn. Møi marøb ashibiiløbe tasiimeran sruk mariiløba treekkurri nebua køn, iik isua ashibigwan nebua ashibik marik lataik pønsraik kømøn.

Urek pasramik

Aburrá Chakwei tsip tunyu sruk may (may sruk pasrøbik)

Ashibik

Pirøwan tranøb marik: sruk tul

Sruk maymera, sruk tulmera (sruk trapa pasriilø), tun patsik pirømera katø pi maymerabe kwalømgurri umbu umbu pønsraiilø (kwalømgurri umbu umbu pønsraik) køn: katøle kwalømmerayu marik, truyu pasrabik katø katø marøbik mariilø. Møi kwaløm nøsik ashibbe nuik chiga kwalømyu marik købigwan eshkab kømøn.^{36, 110}

Urek pasramik

Ashibik

Sruutøga wasrø

El Escobero pirau, iik sruk pilab srukmera katø mamik kutsik srukmerabe kwalømgurri kwaløm yau marikkurri kwabiilømeran sørin trabsrø pasrøbik køn. Sruk ya yamera srukmera mara pasrøbikpe marigwan, isubigwan katø nu munchi kuigwan waminchimik købik køn, nebua ashibik kømøtø misaamerawei tasigu tarømariiløwan pønsraik kømøn.¹¹⁸

Urek pasramik

Ashibik

Purugumik, tarømarik katø kanbalatø misramik: Aburrá Chagu sruk pørikmera

Tøbøtak ureemera (tøbøtakmera), puruutup katsik llirabmera, pirømera katø tøbøtak llirabmerabe sruk pøriilømeran katø ñimui sruk ullu purugubiiløwan ashibik købik køn. Pirø køtsømeraba (chilliitøga marik køtsø) katø katø nu pirøwei pirømeraba kanbalatø ashibikpe misaamerawei chi taigwan katø kwaløm kwalømmera tøgaiktøga isua pasrøbik wammerawan pønsraik købik køn.¹²⁹

Urek pasramik

Ashibik

La Galana sruk: ¿ñibe chi isup?

Purø trømbø kusrenan wambe La Galana sruk pirøwei pirøtøga pøntøbik sruk købik køn, misaamerai tasiimeraba parøb marik nebua ashibik kømøtø. Kølli kwaløm pønsraik payib wambe mu marøbik nuik kømøn, iik tøga maymerayu pasrabik misaamera chi ashibik, chi isubik katøle nøsik pasrøbik købigwan kusrenanømik køn.¹²⁸

Urek pasramik

Nebua asha isubik kanbalatø pasrøbik wam

Sruk kwalømmerayu waraikpe nebua kusrenanømøigwan marøb kømøn

Srukpe maik palain kuiiløwan, umbu katsiiløwan katø pirø kanbalatø kuiløwan kwalømmerayu pønsraik kønrrai køn. Katø køtsø, ketømik, katø maramik katøle kwaløm kwalømmerayu tranamik kønrrai køn. Sruk kwalømmerayu waraikpe ashibigwan købik køn, iik merrabsrø pirau kanbalatø pasrabik ketøkmøtø tøgaik waraigwan nebua trenchibik kømøn.^{36, 125}

Tøbøtakgurri srukmera « » siñalmera urek «waminchib» trenchibik køn: kusrenanøbikpe srugwei ashib siñalmera katø kanbalatø pasrabiiløgurri nebua ashibik eshkab wammerawan marøb køn. Maramik tøgabe srukmeran pønsraikkurri purø waminchimik kømøn, iik marik katsikwan, katø marøbigwan, kønrrai siñalwan katø isumøtø wetørrabik kanlataik kuigwan tarømarik payibelømeran pønsraik køn.

Vancouver pørik

In tsalwei kusrenan pørikmera

Superíndicesbe in søtø søtø pørigube nebua køn. Srøtø wam pala eshkab tsutsik kau tøgaik køben, kusrenan pørik pikulyi eshkab køn.

Botero Páez S. Elementos para leer un palimpsesto: indígenas, caminos, piedras, mulas y caballos en Colombia. Bol Antropol. 2006;20(37):265-287. doi:10.17533/udea.boan.6899. Kusrenan pørik ashik
Botero Páez S. Piedras Blancas: transformación y construcción del espacio. Investigación arqueológica en la cuenca alta de la quebrada Piedras Blancas. Informe de prospección. Bol Antropol. 1997;11(27):124-167. doi:10.17533/udea.boan.338722. Kusrenan pørik ashik
Santos Vecino G. Una tumba de cancel en el Valle de Aburrá: implicaciones ideológicas de la interacción interregional. Pørikyu: Jaramillo E LG, compilador. Aguas arriba y aguas abajo: de la arqueología en las márgenes del río Cauca, curso medio. Bogotá: CESO, Ediciones Uniandes; 2008. p. 91-116 [Internet; ashik 2026 ago. 23]. Múyu ashik: https://ediciones.uniandes.edu.co/gpd-aguas-arriba-y-aguas-abajo-de-la-arqueologia-en-las-margenes-del-rio-cauca-curso-medio-9789586953719-67f8621524cb0.html Kusrenan pørik ashik
Marreiros J, Pereira T, Iovita R. Controlled experiments in lithic technology and function. Archaeol Anthropol Sci. 2020;12(6):110. doi:10.1007/s12520-020-01059-5. Kusrenan pørik ashik
Cristiani E, Zupancich A. Sandstone ground stone technology: a multi-level use wear and residue approach to investigate the function of pounding and grinding tools. J Archaeol Method Theory. 2021;28(2):704-735. doi:10.1007/s10816-020-09488-1. Kusrenan pørik ashik
Martínez LE, Hernández HJ, et al. Identificación y caracterización del patrimonio rupestre asociado a las áreas naturales de la jurisdicción de Corantioquia. Medellín: Corporación Autónoma Regional del Centro de Antioquia; 2006. Informe final.
Rave Aristizábal MJ. Arquitectura prehispánica en el Valle de Aburrá. 1 ed. Bogotá: Editorial Universidad Nacional de Colombia; 2010. Ficha editorial [Internet; ashik 2026 ago. 23]. Múyu ashik: https://portaldelibros.unal.edu.co/gpd-arquitectura-prehispyanica-en-el-valle-de-aburrya-9789587619317.html Kusrenan pørik ashik
Alzate Franco N, Osorio Guzmán CJ. Aproximación a una contextualización histórica y cultural de los petroglifos del Valle de Aburrá [grado tarømarik pørik Internet-yu]. Medellín: Universidad de Antioquia; 2009 [ashik 2026 oct. 1]. 83 p. Múyu ashik: https://bibliotecadigital.udea.edu.co/handle/10495/16790 Kusrenan pørik ashik Katø kusrenan may